17 мамыр – ЖИТС-тен қайтыс болған адамдарды Халықаралық еске алу күні

ЖИТС-тен қайтыс болған адамдарды Халықаралық еске алу күні ағылшын тілінде бұл International AIDS Candlelight Memorial сияқты жазылған. Бұл күн алғаш рет күнтізбеде 1983 жылы атап өтілді. Тарихи тұрғыдан алғанда, ЖИТС-тен қайтыс болғандарды еске алу алғаш рет Сан-Франциско, Лос – Анжелесте және Нью - Йоркте (АҚШ) ЖИТС-тің проблемасын жеке қозғаған адамдар тобымен атап өтілді. Қала көшелерінде ЖИТС-тен қайтыс болғандарды еске алу және жұқтырғандармен бірігіп, шамдармен шеру өтті. Ол кезде АИТВ-инфекциясы мен ЖИТС туралы көп нәрсе білмеді, ал өлім саны бірнеше мың адамға жетті.

Содан бері, ЖИТС-тен қайтыс болған адамдарды еске алу күні мамыр айының үшінші жексенбісінде өткізіледі, биылғы жылы 17-не түсіп тұр.

Еске алу күнін атап өту дәстүрі сияқты, сондай-ақ антиспид қозғалысына қарсы қозғалыстың символы — түйілген ілмектер мен кеудеге киілген қызыл лента халықаралық сипатқа ие болды.

Суретші Франк Мур 1991 жылдың сәуірінде осы символды жасады. Бастапқыда бұл лента ЖИТС мәселесі төңірегінде топтасқан адамдардың тобына жататындығын білдірді. Оны қайырымдылық ұйымының мүшелері тағып жүрді, негізінен ол эпидемиологиямен күреске өз талантын жұмсауға ұмтылған суретшілер мен басқа да өнер адамдары болды. Бірақ жақында ол ЖИТС-пен күрестің және індетке жеке қатысты адамдармен ынтымақтастықтың Дүниежүзілік символына айналды. Қызыл лента АИТВ/ЖИТС-пен өмір сүретін адамдардың надандық пен кемсітушілікке қарсы наразылық символы болып табылады. Қазіргі уақытта бұл АИТВ/ЖИТС-тың алдын алу және жұқтырғандардың құқықтарын қорғау мәселелерімен айналысатын барлық ұйымдар мен қоғамдастықтардың эмблемасының міндетті атрибуты болып табылады.

Еске алу күнінде індеттен зардап шеккендердің барлығына ынтымақ танытып, жанашырлық білдіргісі келетін адамдарға қызыл ленталар тағылады.

ЮНЭЙДС-тің ғаламдық статистикасы бойынша: 2010 жылдағы 7,7 миллион адаммен салыстырғанда 2019 жылдың маусым айының соңында 24,5 миллион адам антиретровирустық терапия алды; жаңа АИТВ инфекцияларының саны 1997 жылмен салыстырғанда 40% төмендеді, бұл көрсеткіш жоғары болған кезде; ЖИТС салдарынан өлім-жітім көрсеткіші 2004 жылғы ең жоғары көрсеткішке қарағанда 56%-ға төмендеді.

Солтүстік Қазақстан облысында АИТВ/ЖИТС мәселесі де өзекті болып қалуда. Алғашқы жағдайды тіркеуден бастағаннан бері беру жолымен есірткі және басқа да психикаға белсенді заттарды инъекциялық (61%) пайдалану бұрынғысынша негізгі болып қалуда.

Облыстық ЖИТС орталығында АИТВ-оң статусымен тіркелген 1100-ден астам солтүстікқазақстандықтар есепте тұр. Антиретровирустық терапияның пайда болу мүмкіндігінің арқасында дәрігерлердің кеңестері мен қауіпсіз мінез-құлық ережелерін сақтау шартымен АИТВ өмір сүру сапасын сақтай алады. Осыған байланысты біз үнемі АИТВ-ға қарсы антиденелерді тестілеуге шақырамыз. Егер адам жалпыға белгілі қауіп топтарының өкілі болып табылмаса да, ол әртүрлі себептермен АИТВ жұқтыруы мүмкін және ұзақ уақыт бойы бұл туралы ойланбауы да мүмкін екенін түсіну маңызды. Бұл аурудың диагностикасы маңызды рөл атқарады. Дер кезінде анықтау жеке адамның өмір сүру сапасы үшін күресуге мүмкіндік береді.

Егер әр адам АИТВ/ЖИТС мәселесін жеке шешпесе, бізге, біздің жақындарымызға, балаларға, достарымызға және әріптестерімізге АИТВ жұққан немесе АИТВ-позитивті ата-аналардан туған адамдар арасында өмір сүруге тура келетінін әркім түсінуі керек.

ЖИТС-тен қайтыс болғандарды еске алу және біздің махаббатымыз бен қамқорлығымыз тірі адамдарға қажет екенін түсіну, сонымен қатар індет кез келген адамға әсер етуі мүмкін, салауатты өмір салтына және адами құндылықтардың қағидаттарына, сондай-ақ маскүнемдік, тәртіпсіз жыныстық қатынастар, есірткі сияқты ақаулардан бас тартуға шақырады.

Иә, АИТВ/ЖИТС-тің болуы қоғамның медициналық-әлеуметтік міндеттерінің бірі болып табылады және осы аурудың салдарын жою үшін ол туралы көбірек білу қажет.

ЖИТС-тен қайтыс болған адамдарды еске алу күні осы инфекция мен оның салдары қоғам алдына қойылған әлеуметтік міндеттерді шешуде адамдарды біріктіру үшін қосымша мүмкіндік береді. Тек қана бірлескен күш салу арқылы адамдардың көп санын жұқтыруға жол бермеу үшін барлық мүмкіндіктерді жасауға болады.

Т. В. Сайкина
ЖИТС ОО ұйымдастыру-әдістемелік
бөлімінің меңгерушісі

11.05.2020
Қараулар: 267
Послание президента РКАкорда Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі АҚ ҰК «Kazakh Invest» «БЖЗҚ» АҚ Antikor Премьер egovОфициальный интернет-ресурс Северо-Казахстанской областиӘділетruh.kzСолтүстiк Қазақстан облысы әкiмдiгiнiң денсаулық сақтау басқармасыҚазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі